สาระน่ารู้เกี่ยวกับวัสดุดูดซับสารเคมี ชนิด วิธีเลือกและประสิทธิภาพ

อุบัติเหตุจากการหกรั่วไหลของสารเคมีอาจสร้างความเสียหายร้ายแรง ทั้งต่อพนักงาน ทรัพย์สิน และสิ่งแวดล้อม หนึ่งในอุปกรณ์ที่สำคัญสำหรับการจัดการเหตุฉุกเฉินคือ วัสดุดูดซับสารเคมี (Chemical Absorbents) ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อดูดซับและกักเก็บสารเคมีอันตรายได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย

ชนิดของวัสดุดูดซับสารเคมี

1. ชนิดแผ่น (Pads)

• ใช้งานง่าย วางบนพื้นหรือพื้นที่ที่มีการหกรั่วไหล
• เหมาะกับปริมาณไม่มาก เช่น ในห้องแล็บ หรือพื้นที่ปฏิบัติงานทั่วไป

2. ชนิดม้วน (Rolls)

• ใช้ปูพื้นที่ทำงานหรือพื้นที่เสี่ยงการหกซ้ำ ๆ
• เหมาะกับสายการผลิตหรือโรงงานที่ต้องการป้องกันล่วงหน้า

3. ชนิดบูม (Booms / Socks)

• เป็นเส้นยาว ใช้ล้อมรอบหรือกักกันพื้นที่ที่มีการรั่วไหล
• เหมาะสำหรับป้องกันการกระจายของสารเคมีในวงกว้าง เช่น พื้นโรงงานหรือบ่อน้ำ

4. ชนิดผง (Powder Absorbents)

• ใช้โปรยบนพื้นที่ที่มีการหกรั่วไหล เพื่อดูดซับอย่างรวดเร็ว
• เหมาะกับสารเคมีที่มีความเข้มข้นสูง หรือกรณีฉุกเฉิน
  

วิธีเลือกวัสดุดูดซับสารเคมี

ตามประเภทสารเคมี

• น้ำมัน (Oil-only Absorbents): ลอยน้ำได้ ดูดซับน้ำมันโดยไม่ดูดน้ำ
• สารเคมีทั่วไป (Universal Absorbents): ดูดซับของเหลวได้หลากหลาย เช่น น้ำมัน น้ำ และสารเคมีเข้มข้นปานกลาง
• กรดและด่าง (Hazmat Absorbents): ออกแบบมาเพื่อดูดซับกรดเข้มข้น ด่าง และสารเคมีอันตรายโดยเฉพาะ

ตามปริมาณการรั่วไหล

• รั่วไหลเล็กน้อย: ใช้แผ่นหรือผงดูดซับ
• รั่วไหลปานกลาง: ใช้ม้วนหรือแผ่นจำนวนมาก
• รั่วไหลมาก: ใช้บูมล้อมรอบและผงดูดซับร่วมกัน

ตามพื้นที่ใช้งาน

• ห้องแล็บ: ใช้แผ่นหรือผงดูดซับเพื่อความสะดวก
• โรงงานผลิต: ใช้ม้วนหรือบูมสำหรับพื้นที่ขนาดใหญ่
• งานภาคสนาม: ควรพกชุด Spill Kit ที่มีอุปกรณ์ครบ

ประสิทธิภาพและข้อควรระวัง

• เลือกวัสดุที่ผ่านมาตรฐานด้านความปลอดภัย (เช่น EN, OSHA)
• เก็บในที่แห้ง ปราศจากความชื้น และพร้อมใช้งานทันที
• เมื่อใช้งานแล้วต้องกำจัดตามมาตรการจัดการของเสียอันตราย (Hazardous Waste) อย่างถูกต้อง
• ฝึกอบรมพนักงานให้รู้วิธีใช้งานและเลือกวัสดุที่เหมาะสม

สรุป

วัสดุดูดซับสารเคมีเป็นอุปกรณ์ที่ขาดไม่ได้ในการจัดการสารเคมีรั่วไหล การรู้จักชนิด วิธีเลือก และการใช้งานอย่างถูกต้อง จะช่วยลดความเสียหายจากอุบัติเหตุ เพิ่มความปลอดภัยให้กับพนักงาน และยังเป็นการปฏิบัติที่สอดคล้องกับมาตรฐานความปลอดภัยสากลในอุตสาหกรรม